فوم آتشنشانی محلولی از آب و کنسانتره فوم است که با هوادهی به لایه‌ای از حباب تبدیل میشود و روی سوخت می‌نشیند. این لایه اکسیژن را از سطح سوخت جدا میکند، بخار قابل اشتعال را مهار میکند و سطح را خنک میکند. انتخاب نوع فوم به کلاس حریق بستگی دارد: AFFF برای سوختهای هیدروکربنی، AR-AFFF برای حلالهای قطبی مانند الکل.
آب همیشه بهترین خاموش‌کننده نیست. روی بنزین و گازوئیل، آب زیر سوخت می‌رود و آتش را پخش میکند؛ روی تجهیز برقدار هم خطر هدایت جریان دارد. فوم برای همین موقعیت‌ها ساخته شده است. این راهنما نوع‌ها، استاندارد مرجع هر نوع و اشتباه‌های رایج انتخاب را کنار هم می‌گذارد. اگر دنبال تجهیز آماده هستید، دستهٔ فوم آتشنشانی را ببینید.
فوم آتشنشانی چطور آتش را خاموش میکند؟
فوم از سه راه عمل میکند. اول، لایهٔ حباب سطح سوخت را می‌پوشاند و تماس با اکسیژن را قطع میکند. دوم، بخار قابل اشتعال را زیر لایه نگه می‌دارد و از اشتعال دوبارهٔ آن جلوگیری میکند. سوم، آب موجود در فوم سطح را خنک میکند. کیفیت نتیجه به نسبت اختلاط، هوادهی و نازل مناسب بستگی دارد، نه فقط به برند کنسانتره. مثال اختلاط: در کنسانتره ۳٪، هر ۳ لیتر کنسانتره با ۹۷ لیتر آب ترکیب میشود تا ۱۰۰ لیتر محلول به دست آید.
انواع فوم آتشنشانی کدام‌اند و هر کدام برای چه حریقی است؟
فوم‌ها را بر پایهٔ ساختار شیمیایی، کلاس حریق و نسبت انبساط دسته‌بندی می‌کنند. جدول زیر انواع رایج را با استاندارد آزمون مرجع کنار هم می‌گذارد.
| نوع فوم | مناسب برای | استاندارد مرجع |
|---|---|---|
| AFFF (فیلم‌ساز آبی) | مایعات هیدروکربنی مانند بنزین و گازوئیل (کلاس B) | EN 1568-3 |
| AR-AFFF (مقاوم در برابر الکل) | سوخت‌ها و حلالهای قطبی مانند الکل، علاوه بر هیدروکربن | EN 1568-4 |
| پروتئینی (P) و فلوروپروتئینی (FP) | مخازن سوخت هیدروکربنی؛ مقاومت بالا در برابر حرارت | EN 1568-3 |
| فوم کلاس A (مرطوب‌کننده) | چوب، کاغذ و مواد جامد سوختنی (کلاس A) | NFPA 1150 |
| انبساط متوسط | پوشش سطح مایعات نامحلول در آب | EN 1568-1 |
| انبساط بالا | پر کردن فضاهای بسته مانند انبار و زیرزمین | EN 1568-2 |
منبع جدول: سری استاندارد EN 1568 (بخش‌های ۱ تا ۴، آزمون کنسانتره فوم) و NFPA 1150 (فوم کلاس A). عنوان بخش‌ها را از متن رسمی استاندارد تأیید کنید.
نسبت انبساط فوم یعنی چه؟
نسبت انبساط، حجم فوم نهایی نسبت به حجم محلول اولیه است. فوم با انبساط کم سنگین‌تر است و روی سطح مایع پخش میشود. فوم با انبساط بالا سبک است و فضا را پر میکند.
| گروه | نسبت انبساط | کاربرد معمول | استاندارد |
|---|---|---|---|
| انبساط کم | تا ۲۰ به ۱ | مخزن و حوضچهٔ سوخت | NFPA 11 |
| انبساط متوسط | ۲۰ تا ۲۰۰ به ۱ | پوشش سطح، فضاهای نیمه‌باز | NFPA 11 |
| انبساط بالا | ۲۰۰ تا ۱۰۰۰ به ۱ | فضاهای بسته | NFPA 11 |
منبع: NFPA 11، استاندارد فوم با انبساط کم، متوسط و بالا.
نوع سوخت و حجم مخزن یا محوطه را بگویید تا فوم مناسب پیشنهاد شود: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۸ یا ۰۹۱۰۷۵۹۹۶۷۵. اگر تیم شما باید فوم را عملی به‌کار ببرد، دوره‌های آموزشی ایمنی را ببینید.
قبل از خرید فوم چه مشخصاتی را باید بررسی کرد؟
هر مورد زیر را از برگهٔ فنی (TDS) و برگهٔ ایمنی (SDS) همان محصول بخوانید و از حافظه یا تبلیغ نپذیرید.
- درصد اختلاط: ۱٪، ۳٪ یا ۶٪. اختلاط نادرست بازده را پایین می‌آورد، چه کمتر باشد چه بیشتر.
- سازگاری با سوخت: هیدروکربن یا حلال قطبی. کنسانتره‌ای که فقط برای هیدروکربن گواهی شده، روی الکل جواب نمی‌دهد.
- گواهی آزمون: شمارهٔ بخش EN 1568 یا گزارش آزمایشگاه روی برگهٔ فنی باشد.
- ویسکوزیته و دمای کاری: بر پمپاژ و پروپورشنر اثر می‌گذارد.
- تاریخ تولید و مدت نگهداری: از سازنده بپرسید و روی بشکه ثبت کنید.
- سازگاری با تجهیز پخش: نازل، پروپورشنر و مانیتور باید با همان نوع و درصد فوم هماهنگ باشند.
قیمت فوم به نوع، درصد اختلاط و حجم سفارش وابسته است. قیمت روز را از صفحهٔ هر محصول یا با تماس بگیرید.
فوم را کجا نباید به‌کار برد، و بعد از استفاده چه میشود؟
محدودیت‌های فوم
فوم پایهٔ آبی دارد. روی تجهیز برقدار فقط وقتی استفاده شود که برگهٔ فنی همان فوم صراحتاً اجازه داده باشد؛ در غیر این صورت ابتدا برق قطع شود. کنسانتره‌های AFFF ترکیبات فلوردار (PFAS) دارند و مقررات زیست‌محیطی در بسیاری از کشورها آن‌ها را محدود کرده است؛ برگهٔ ایمنی و الزام ناظر محیط‌زیست سایت خود را بررسی کنید. پساب فوم نباید بدون برنامه به شبکهٔ فاضلاب برود. کنسانتره‌های دو برند یا دو نوع مختلف را بدون تأیید سازنده با هم مخلوط نکنید.
فوم فقط بخشی از آمادگی است. سامانه و تجهیز پخش باید بازرسی دوره‌ای شود؛ رویهٔ بازرسی را در بازرسی اعلان و اطفا حریق ببینید. نقش آموزش کارکنان هم در نقش آموزش در کاهش خسارات آتش‌سوزی بررسی شده است. برای ارزیابی صلاحیت پیمانکاران عملیاتی، تایید صلاحیت ایمنی پیمانکاران را ببینید. سایر اقلام را در تجهیزات آتشنشانی اچ‌اس‌ای یار می‌بینید.
پرسش‌های پرتکرار
فوم آتشنشانی چیست؟
محلولی از آب و کنسانتره فوم که با هوا به حباب تبدیل میشود و روی سوخت لایهٔ پوششی میسازد. این لایه اکسیژن را قطع و بخار را مهار میکند.
تفاوت AFFF و AR-AFFF چیست؟
AFFF برای سوختهای هیدروکربنی مانند بنزین و گازوئیل است (EN 1568-3). AR-AFFF علاوه بر آن روی حلالهای قطبی مانند الکل هم لایهٔ پایدار میسازد (EN 1568-4).
درصد اختلاط ۳٪ یعنی چه؟
یعنی از هر ۱۰۰ لیتر محلول، ۳ لیتر کنسانتره و ۹۷ لیتر آب است. درصد درست را برگهٔ فنی همان کنسانتره تعیین میکند.
آیا فوم را میشود روی آتش برقدار زد؟
فوم پایهٔ آبی دارد و جریان را هدایت میکند. استفاده روی تجهیز برقدار فقط با تأیید صریح برگهٔ فنی آن فوم و قطع برق تا حد ممکن انجام شود.
فوم کلاس A برای چه حریقی است؟
برای مواد جامد سوختنی مانند چوب و کاغذ. استاندارد مرجع آن NFPA 1150 است و برای سوخت مایع کافی نیست.
برای انتخاب فوم چه اطلاعاتی لازم است؟
نوع سوخت، حجم مخزن یا محوطه، روش پخش (دستی، مانیتور یا سامانهٔ ثابت) و الزام ناظر. با این چهار قلم، فوم و درصد اختلاط مناسب پیشنهاد میشود.
استعلام و مشاوره انتخاب فوم
نوع سوخت و حجم را بگویید تا فوم و تجهیز پخش مناسب پیشنهاد شود.
آخرین بازبینی: ۲۷ مهر ۱۴۰۵
نظرات