متوقف کننده سقوط ابزاری است که روی طناب یا خط عمودی همراه کارگر بالا و پایین می‌رود و اگر سقوط یا پایینرفتن کنترلنشده رخ دهد، روی خط قفل میشود. نمونهٔ رایج آن ASAP Lock پتزل است که با استاندارد EN 353-2 روی طناب ۱۰ تا ۱۳ میلیمتری کار میکند و همیشه همراه شوک‌گیر ASAP’SORBER به هارنس وصل میشود.
در کارگاه‌های ایران به این ابزار «طناب‌گیر»، «ترمز سقوط» یا «وایرگراپ» هم می‌گویند. اسم مهم نیست؛ مهم این است که بدانید کدام مدل برای کدام خط ساخته شده و با چه قطعه‌ای باید بسته شود. این راهنما روی همین دو پرسش تمرکز دارد.
متوقف کننده سقوط چیست و چه فرقی با طناب‌گیر صعود دارد؟
این ابزار یک سیستم پشتیبان است: کارگر روی آن وزن نمی‌اندازد و ابزار فقط در لحظهٔ سقوط وارد عمل میشود. پتزل دربارهٔ ASAP Lock می‌گوید دستگاه در کار عادی آزادانه پشت سر کاربر روی طناب حرکت میکند و به دست زدن نیاز ندارد، و سقوط یا پایین‌رفتنی را که سرعتش از دو متر بر ثانیه بیشتر شود متوقف میکند.
طناب‌گیرهای صعود مثل یومار یا کرول کار دیگری می‌کنند. آن‌ها برای بالا رفتن و نگه داشتن وزن کاربر روی طناب کاری ساخته شده‌اند و گواهی ترمز سقوط ندارند. بستن یومار به‌جای ASAP روی طناب پشتیبان، یکی از خطرناک‌ترین جایگزینی‌هایی است که در پروژه‌های دسترسی با طناب دیده میشود. فهرست قطعات دارای گواهی و مناسب این زنجیره را در دستهٔ تجهیزات کار در ارتفاع ببینید.
انواع متوقف کننده سقوط بر اساس استاندارد کدام‌اند؟
استانداردهای اروپایی تجهیزات حفاظت در برابر سقوط هر قطعه را جدا تعریف می‌کنند. جدول زیر نشان می‌دهد ابزار طنابی کجای این زنجیره است.
| تجهیز | روی چه خطی کار میکند | استاندارد |
|---|---|---|
| متوقف کنندهٔ هدایت‌شونده روی خط ثابت | ریل یا کابل ثابت، معمولاً روی نردبان | EN 353-1 |
| متوقف کنندهٔ هدایت‌شونده روی خط انعطاف‌پذیر | طناب یا خط منعطف | EN 353-2 |
| متوقف کنندهٔ جمع‌شونده (ریتراکتبل) | قرقرهٔ خودجمع‌شو بالای سر کارگر | EN 360 |
| جاذب انرژی (شوک‌گیر) | بین ابزار و هارنس | EN 355 |
| هارنس کامل بدن | نقطهٔ اتصال روی بدن | EN 361 |
| کانکتور و کارابین | اتصال قطعات به هم | EN 362 |
منبع: عنوان رسمی استانداردهای EN در راهنمای استانداردهای ایمنی کار در ارتفاع JSP و BSI.
ASAP Lock پتزل چه مشخصاتی دارد؟
ASAP Lock یک ابزار مهار سقوط سیار برای طناب است که هم در سیستم‌های دسترسی با طناب نقش پشتیبان دارد و هم در سیستم‌های مهار سقوط نقش اصلی. اعداد زیر از صفحهٔ رسمی محصول در سایت پتزل برداشته شده است.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| گواهی‌ها | CE EN 12841 نوع A · CE EN 353-2 · ANSI Z359.15 |
| قطر طناب سازگار | ۱۰ تا ۱۳ میلی‌متر |
| وزن دستگاه | ۳۳۵ گرم |
| با شوک‌گیر ASAP’SORBER 20 یا 40 | کاربر تا ۱۴۰ کیلوگرم |
| با شوک‌گیر ASAP’SORBER AXESS | نجات دونفره تا ۲۵۰ کیلوگرم |
| عملکرد LOCK | ثابت کردن دستگاه روی طناب برای کم کردن فاصلهٔ سقوط |
منبع: صفحهٔ محصول ASAP LOCK در petzl.com، بازدید ۳۱ شهریور ۱۴۰۵.
قفل LOCK وقتی به کار می‌آید که کارگر در یک نقطه ثابت کار میکند و نمی‌خواهد دستگاه پایین‌تر از او بلغزد. به گفتهٔ پتزل، همین قفل در باد شدید هم نمی‌گذارد طناب به بالا کشیده شود. ابزار جلوگیری از سقوط ASAP Lock پتزل در فروشگاه اچ‌اس‌ای یار موجود است.
کدام شوک‌گیر را با ASAP Lock ببندیم؟
ASAP Lock فقط با شوکگیرهای خانوادهٔ ASAP’SORBER به هارنس وصل میشود. پتزل برای کاربر تا ۱۴۰ کیلوگرم ASAP’SORBER 20 یا 40 و برای نجات دونفره ASAP’SORBER AXESS را معرفی کرده است. شوک‌گیر ASAP’SORBER پتزل با گواهی EN 355 در دو طول ۲۰ و ۴۰ سانتی‌متر عرضه میشود. طول بلندتر فاصلهٔ کاری بیشتری به کارگر می‌دهد، ولی فاصلهٔ آزاد لازم زیر پا را هم بیشتر میکند. عدد دقیق این فاصله را از جدول دفترچهٔ همان مدل بخوانید، نه از تجربهٔ همکار.
لنیارد دوشاخه‌ای مثل ABSORBICA-Y پتزل جایگزین ASAP’SORBER نیست. کار آن جابه‌جایی روی سازه و عبور از موانع است، نه اتصال ASAP به هارنس. اتصال نهایی هم باید به نقطهٔ درست هارنس باشد؛ در راهنمای کامل هارنس پتزل نقاط اتصال را توضیح داده‌ایم.
برای انتخاب ست کامل ASAP Lock، شوک‌گیر، هارنس و کارابین مناسب پروژه، تجهیزات کار در ارتفاع پتزل و کنگ را ببینید یا با کارشناسان اچ‌اس‌ای یار تماس بگیرید: ۰۲۱-۴۴۹۴۵۰۰۸
پیش از هر بار استفاده از متوقف کننده سقوط چه چیزی را چک کنیم؟
- قطر و نوع طناب را با دفترچه تطبیق دهید؛ ASAP Lock برای طناب ۱۰ تا ۱۳ میلیمتری ساخته شده است.
- جهت نصب دستگاه را با فلش و علامت روی بدنه بسنجید و مطمئن شوید دقیقاً مطابق شکل دفترچه روی طناب نشسته است.
- با کشیدن تند دستگاه به پایین، قفل شدنش را روی طناب امتحان کنید.
- کیسه یا روکش شوک‌گیر را نگاه کنید. پارگی یا باز شدن آن یعنی شوک‌گیر قبلاً ضربه گرفته و باید کنار برود.
- قفل همهٔ کانکتورها را ببندید و بررسی کنید. خطاهای رایج این مرحله را در اشتباهات رایج کارابین پتزل آورده‌ایم.
این ابزار کجا جواب نمی‌دهد؟
ASAP Lock برای طناب منسوج ساخته شده است. روی کابل فولادی یا ریل عمودی نردبان، فقط ابزاری را ببندید که سازندهٔ همان خط ثابت تأیید کرده است (EN 353-1). این دستگاه جای طناب اصلی کار را هم نمی‌گیرد، چون وزن کاربر نباید روی آن باشد. اگر فاصلهٔ آزاد زیر پا کمتر از عدد دفترچه است، ابزار طنابی انتخاب درستی نیست و باید سراغ سیستم جمع‌شونده یا مهار موقعیت رفت. هر ابزاری هم که یک سقوط واقعی را گرفته، تا بازرسی فرد صلاحیتدار دوباره استفاده نمی‌شود.
ابزار خوب بدون آموزش کافی نیست. نصب درست و بازرسی پیش از کار را در دوره‌های آموزشی ایمنی اچ‌اس‌ای یار تمرین کنید. اگر تیم شما کار نجات هم انجام می‌دهد، راهنمای انتخاب تجهیزات امداد و نجات در ارتفاع را هم بخوانید.
پرسش‌های پرتکرار
متوقف کننده سقوط چیست؟
ابزاری که روی طناب یا خط عمودی همراه کارگر حرکت میکند و هنگام سقوط یا پایینرفتن کنترلنشده روی خط قفل میشود. نوع طنابی آن با استاندارد EN 353-2 شناخته میشود.
ASAP Lock با چه طنابی کار میکند؟
طبق صفحهٔ رسمی پتزل، با طنابهای ۱۰ تا ۱۳ میلیمتری سازگار است. برای کابل فولادی یا ریل ثابت ساخته نشده است.
آیا میتوان ASAP Lock را با لنیارد معمولی به هارنس وصل کرد؟
خیر. پتزل آن را فقط با شوکگیرهای ASAP’SORBER معرفی کرده است: مدل ۲۰ یا ۴۰ برای کاربر تا ۱۴۰ کیلوگرم و مدل AXESS برای نجات دونفره تا ۲۵۰ کیلوگرم.
فرق متوقف کننده سقوط با یومار چیست؟
یومار برای صعود و نگه داشتن وزن کاربر روی طناب کاری ساخته شده و گواهی ترمز سقوط ندارد. ابزار ترمز سقوط فقط در لحظهٔ سقوط وارد عمل میشود.
بعد از یک سقوط واقعی میتوان دوباره از ابزار استفاده کرد؟
نه پیش از بازرسی فرد صلاحیتدار. شوکگیری که پاره یا باز شده باید کنار گذاشته شود و دستگاه هم طبق دفترچهٔ سازنده بررسی شود.
استعلام ست متوقف کننده سقوط پتزل
نوع خط، وزن کاربر و نوع کار را بگویید تا ترکیب درست ابزار، شوک‌گیر و هارنس را پیشنهاد کنیم.
آخرین بازبینی: ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ — مرجع مشخصات: صفحهٔ رسمی ASAP LOCK پتزل
نظرات